Lekarska slava

Sveti Kozma i Damjan - Vračevi

Sveti Kozma i Damjan – Vračevi

Sveti Kozma i Damjan, Sveti Vrači, tj. 14 novembar je dan kada se obeležava esnafska slava lekara. Lekarska komora Srbije je 2007. godine i zvanično proglasila taj dan svojom slavom.Znatno ranije, 1992. godine,prvi privatni lekari Čačka, kasnije i sa kolegama iz državnog sektora, nastavili su društvenim okolnostima prekinutu tradiciju svojih prethodnika. Svake godine obeležavaju lekarsku slavu obredom sečenja slavskog kolača u čačanskoj crkvi, Bogorodici Gradačkoj. Domaćin slave organizuje prijem za goste.

I pored interesovanja velikog broja istraživača, nauka još uvek nije dala definitivan odgovor za narodno – crkveni običaj koji se naziva KRSNO IME, SLAVA ili SVETI. Za srpsku pravoslavnu crkvu to je dan kada su naši pretci krštenjem, primili hrišćanstvo. Sveti Sava je apelovao na sveštenstvo da ne progone stare narodne običaje i verovanja već da im daju hrišćanska obeležja. SLAVA je upravo jedno od tih.To je pre svega porodična svečanost, pored Božića najsrećniji dan u kući. Prelaskom iz mnogobožačke religije u Hrišćanstvo naši pretci su se opredeljivali za jednog svetca koga su slavili smatrajući ga zaštitnikom svoje porodice.

Prvi pisani dokumenti o slavi datiraju od pre 1000 godine iz davne 1018 godine iz predela Devoli, južno od Ohrida. Smatra se da se običaj slavljenja najduže zadržao u srpskom narodu zahvaljujući molitvi koju je ustanovila stara srpska pravoslavna crkva, za blagostanje slavskog žita i kolača.

Bogorodica Gradačka - Čačak

Bogorodica Gradačka – Čačak

I tako 1000 godina u srpskom narodu živi tradicija da u kućama naših predaka , kao i našim danas, svake godine , toga dana gori sveća.Slava ima svoje obeležja sa simboličnim značenjem. Nema slave bez SVEĆE, SLAVSKOG KOLAČA i SLAVSKOG ŽITA.

Naši zaštitnici sveti Kozma i Damjan su braća po telu i duhu , poreklom iz Azije, od majke hrišćanke i oca neznabošca. Pošto su rano ostali bez oca, majka je uložila veliki trud i vreme da ih vaspitava u hrišćanskom duhu. Pored toga učili su se raznim „lekarijama“, pa kako »badava primaše , tako i badava davaše«. Zbog toga su ih nazvali Besrebrnici ili Bezmitni, jer nisu uzimali novac dok su vidali bolesne i uz put širili htišćanstvo. Rezultati njihovog lečenja bili su impresivni, začudžujući, često iscetliteljski. Zbog toga su ih smatrali svetcima. Praznuju se dva puta godišnje 14 novembta i 14 jula. Po jednom predanju, kamenovani su 284. godine. Masu je predvodio njihov nekadašnji učitelj jer im je zavidio na slavi koju su stekli. U našem narodu Sveti Vrači su zaštitnici lekarske profesije.

Autor: Dr Snežana Bošković